Blokada wokalna

Blokada wokalna to stan, którego obawia się każdy wokalista, niezależnie od tego, czy jest wokalistą zawodowym czy amatorem. Jest to sytuacja, gdy rozwój wokalny zatrzymuje się – dlaczego? Powody blokady wokalnej mogą być różne, o czym dowiesz się w dalszej części artykułu. Każdy wokalista przeżył to, niektórzy wyszli z niego bez szwanku, zaś są też tacy, którzy wskutek przedłużającej się blokady – zrezygnowali ze śpiewania, utracili radość i pasję. Zastanawiasz się prawdopodobnie, czy naprawdę każdy śpiewak doświadcza takiego trudnego czasu? Czy gdy on nadejdzie, można odblokować się i ruszyć dalej? Czy są ćwiczenia, praktyki czy metody na to, by odblokować siebie i swój głos? Jeśli nie doświadczyłeś jeszcze tego stanu, to gwarantuję Ci, że jest on nieodłącznym elementem rozwoju i kariery wokalnej. Jedni przechodzą go łagodnie, zaś dla innych jest prawdziwym koszmarem.

 

Blokada wokalna – przyczyny psychiczne

Wokalista jest przede wszystkim człowiekiem i to bardzo wrażliwym. Śpiewając można odkryć prawdę o samym sobie, a niejednokrotnie w czasie pracy nad głosem można doświadczyć ujawnienia się różnych problemów natury psychicznej, lęków czy traum.

Najczęstszym psychicznym powodem blokady na początku wokalnej drogi jest WSTYD – śpiewanie dla części osób (nawet zawodowców) jest czynnością intymną, formą uzewnętrznienia się, pokazania prawdy o sobie, bez masek, udawania, a wtedy pojawia się uczucie wstydu i lęk przed negatywną oceną innych. Śpiewanie wymaga otwarcia ust, swobodnego oddychania i robienia “nienaturalnych” min itp. Nie wygląda się wtedy zawsze atrakcyjnie. Wstyd blokuje rozwój wokalny – może dotyczyć on nie tylko publiczności, znajomych, lecz nawet nauczyciela śpiewu, który prawdopodobnie sam kiedyś doświadczył tego wstydu w czasie, gdy sam uczył się śpiewu lub występował.

Strach przed popełnianiem błędów, przesadny perfekcjonizm to najlepsi twórcy blokady wokalnej. Nauka polega między innymi na popełnianiu błędów, dzięki nim można naprawdę się uczyć. Nie bez powodu mówi się, że należy uczyć się na błędach. Śpiewanie wymaga skupienia na wielu elementach i niezwykle skomplikowane jest ścisłe kontrolowanie każdego z nich – czasem konieczne jest zaryzykowanie i zaufanie swojemu organizmowi, że opanował już dany element. Nauka śpiewu to praca na żywym organizmie, a więc nie jest możliwe perfekcyjne wyśpiewanie każdej jednej nutki – nie ma ludzi idealnych oraz idealnych wokalistów, każdy ma prawo zaśpiewać gorzej jedną frazę czy ćwierćnutę. Nadmierna ambicja może zablokować rozwój.

Stany depresyjne często występują równolegle z blokadą wokalną. Mogłoby się wydawać, że są one skutkiem owej blokady, lecz nic bardziej mylnego. Obniżenie nastroju, zmniejszenie motywacji i chęci do działania, mniej sił, negatywne myśli sprawiają, że śpiewanie nie jest już przyjemnościa, staje sie przymusem, a to przyczynia się do braku odpowiedniej interpretacji utworów, odebrania im emocjonalności, uczuciowości i piękna. Śpiew staje się płaski, płytki.

 

Blokada wokalna – przyczyny techniczne

Wśród technicznych powodów blokady, najczęstszą jest pominięcie podstawowych elementów, aczkolwiek niezwykle ważnych w procesie edukacyjnym.

Nieprawidłowy oddech sprawia, że właściwie niemożliwe staje się wejście na wyższy poziom, gdyż wokalista albo ma zbyt płytki oddech, by wyśpiewać skomplikowane frazy albo głos nie zyskuje stabilności i siły albo konieczność pobierania częstych wdechów zaburza oddanie emocji utworu.

Zaciśnięta krtań i nieumiejętność panowania nad nią to powód tego, że barwa nie przeobrazi się w piękną, miękką i atrakcyjna – na etapie chęci zmiany barwy głosu powstanie blokada.

Zbyt mała aktywność aparatu artykulacyjnego, czyli takie najprostsze otwieranie buzi w czasie śpiewania może spowodować stłumienie dźwięku, zmatowienie czy pojawienie się nosowania.

Dbanie o odpowiednia higienę głosu również należy zaliczyć do technicznych powodów wystąpienia zatrzymania w rozwoju wokalnym – do pewnego momentu praca w hałasie, konieczność codziennego nadwyrężania głosu czy przebywanie w zadymionych i zapylonych pomieszczeniach może nie mieć znaczenia, lecz na pewnym poziomie pojawiająca się chrypka, odchrząkiwanie czy przesuszona śluzówka gardła, mogą zatrzymać postępy i konieczna stanie się zmiana codziennych nawyków czy zadbanie o przestrzeń, w której się mieszka lub pracuje.

Blokada wokalna – jak sobie z nią poradzić?

Blokada wokalna to nie koniec świata, choć pewnie może Ci się tak wydawać. Masz prawo czuć się z tym źle, niewygodnie, możesz być smutny, rozczarowany czy nawet zły. Możesz na początku nie godzić się z tym, że pojawiła się blokada, nie wiedzieć, dlaczego, skąd i po co. Oczywiście po dłuższym zastanowieniu i przeanalizowaniu swojej psychiki czy technicznych aspektów mogą pojawić się w Twojej głowie potencjalne powody pojawienia się tej okropnej i znienawidzonej blokady. Oczywiście możesz mieć wątpliwości czy twoje przypuszczenia są słuszne, ale wyjaśnienie sobie samemu przyczyn blokady sprawi, że odczujesz ulgę, uspokoisz się i będziesz mógł sobie pomóc (lub poprosić swojego trenera wokalnego o pomoc). Warto zastanowić się nad przyczynami, jeśli to możliwe – wyeliminować przeszkody, pozwolić sobie czuć te wszystkie emocje (nawet negatywne) i zwyczajnie pogodzić się, że nie zawsze w życiu jest tak, jakbyśmy sobie tego życzyli, że czasem zdarzają się rzeczy pomimo naszej woli, zaangażowania czy starań. Oczywiście blokada wokalna czasem może nastąpić, gdy połączy się kilka niefortunnych okoliczności – przykładowo wokalista, który nigdy jakoś szczególnie nie przykładał wielkiej wagi do oddychania, bo długie frazy nie stanowiły dla niego trudności, pewnego dnia występował na scenie po trudnym przeżyciu osobistym(np. rozstaniu z partnerem) i na scenie odczuł ogromne braki powietrza, cały występ mógł zaliczyć jako jedną wielką porażkę i wskutek tej traumy i publicznego upokorzenia, utracił (chwilowo) prawidłowy, zdrowy i pełny oddech wraz z podparciem oddechowym. Nastąpiła blokada wokalna, która ujawniła się w problemach oddechowych. Co w takiej sytuacji powinien zrobić wokalista? Oczywiście kolejnym etapem powinny być intensywne ćwiczenia oddechowe, uzyskanie stabilizacji psychicznej, przepracowanie traumy i znów będzie możliwy dalszy rozwój i radość ze śpiewania czy koncertowania.

Blokada wokalna to etap przejściowy, który nie musi oznaczać końca rozwoju czy kariery wokalnej.